Bài báo về sử dụng GPS trong các chuyến đi của TBG, đặc biệt là chuyến Mông cổ vừa qua:
Bài viết gốc do phóng viên viết, bài trên có thể đã biên tập ít nhiều:
Du lịch cùng GPS - thăng hoa những cảm xúc
Nạp vào thiết bị GPS (Global Position System) một bản đồ với những điểm đến xác định trước, bấm nút Go to rồi cứ bám theo những chỉ dẫn trên máy mà đi, hoàn toàn không biết những gì đang chờ đợi ở phía trước, tự mình trải qua mọi cung bậc cảm xúc, tự mình phải ra những quyết định, những tính toán để vượt qua những tình huống bất ngờ… Đó là niềm đam mê cháy bỏng của những người thích phiêu lưu, khám phá cùng GPS.
Phiêu lưu và chia sẻ
“Bốn cực – một đỉnh” là ước mơ và mục tiêu chinh phục dải đất hình chữ S của dân “phượt”. Chưa đến được cực Đông Mũi Đôi, cực Tây Apachải, cực Nam Đất Mũi, cực Bắc Lũng Cú và đỉnh Fanxipan thì họ còn thấy canh cánh bên lòng. Món đồ chơi không thể thiếu cho những hành trình này là GPS cùng các bản đồ với tỉ lệ và độ chính xác cao nhất có thể, vì như với điểm cực Mũi Đôi, nếu không có GPS thì rất khó xác định đâu là Mũi Đôi trong vô số những ghềnh đá đang nhấp nhô dưới làn nước biển xanh ngắt. Cảm ơn GPS, thành viên Ducko của diễn đàn CaravanViet thân thương gọi GPS là “người dẫn đường vô tri, lúc nào cũng sẵn sàng sáng lên dù trong đêm tối”.
Phong trào chơi GPS, du lịch cùng GPS đã nhen nhóm từ lâu, song mạnh nhất là thời điểm những năm 2006, 2007, 2008. Bạn có thể tìm thấy thông tin về du lịch cùng GPS tại nhiều diễn đàn như Box Du lịch của diễn đàn TTVNOL (www.ttvnol.com), Vietdu (www.phuot.com), www.focation.com, www.otosaigon.com, www.otofun.net..., nhưng nhiều nhất và có những chỉ dẫn chi tiết nhất cho những người mới “nhập môn” GPS là diễn đàn www.taybacgroup.com.vn, ở phía Nam thì có www.caravanviet.com. Hầu hết các tay chơi GPS kỳ cựu đều tập trung ở các diễn đàn này. Rất nhiều chuyến “đi chấm”, xuyên Việt, chinh phục Fanxipan hay vượt dãy Trường Sơn, khám phá Tây Bắc… đều hình thành từ những topic trên diễn đàn, có những chuyến thu hút mấy chục thành viên cùng tham gia. Trước những chuyến đi là những góp ý chia sẻ của người đi trước, những tấm bản đồ hiếm hoi được đưa lên mạng, những cung đường đã được ghi lại bằng máy thu GPS trở nên rất hữu dụng với những người đi sau. Sau những chuyến đi là những bài viết cảm nhận đầy xúc động của người trong cuộc mà bất cứ ai được đọc cũng đều thầm khâm phục và ao ước được như họ.
Có một sự thay đổi lớn trong những chuyến đi khám phá của dân “phượt” hiện nay, đó là nhờ GPS mà mỗi bước đi của họ trong suốt hành trình luôn được những thành viên ở nhà dõi theo và động viên. Hồi tháng 4/2009, thành viên Ducko của diễn đàn caravanviet đã có một chuyến leo Fanxipan đáng nhớ, anh được xem là “người thực hiện chuyến leo lên Nóc nhà Đông Dương đầu tiên của Caravanviet”, khiến cho cả diễn đàn đều háo hức và luôn online để ủng hộ tinh thần. Bạn bè ở nhà đã rất lo lắng khi nhận được tin nhắn của anh: “Trại 2200, N: 22 19' 41", E: 103 46' 53", Độ cao: 2230m. Đang cân nhắc ở lại hay lên tiếp 2800 m”, vì Ducko đã quyết định đi tiếp đến độ cao 2800m khi trời đã sẩm tối, với rất nhiều rủi ro ở giữa rừng. Phải đến ngày hôm sau mọi người mới thở phào khi nhận được tin nhắn: “Đang ở Tọa độ 22 18' 37"N 103 46' 08" E. Độ Cao 2.876m. Sương mù dày đặc!”. Những tin nhắn và sự động viên của bạn bè đã khiến Ducko thấy ấm áp hơn rất nhiều trong suốt chặng đường leo núi giá lạnh. Sau này, khi lại một mình chinh phục đỉnh núi Phú Sĩ – Nhật Bản, Ducko vẫn không quên cảm giác ấm áp ấy, tại độ cao 3143m (độ cao của Fanxipan) trên núi Phú Sĩ, anh đã hướng GPS về phía Fanxipan quê hương mà bồi hồi xúc động.
GPS phục vụ những chuyến đi
Khác với người đi du lịch thông thường, người đi du lịch với GPS có cách đi khác hẳn, không chỉ đi qua, mà là biết rõ mình đang ở đâu. Năm ngoái, trong chuyến du xuân Kỷ Sửu xuyên Việt, đoàn CaravanViet đã có những giây phút cực kỳ xúc động khi máy GPS báo những km cuối cùng tới vĩ tuyến 17. Tại điểm tọa độ 17.00’00’’N ấy, mọi người đều bước ra khỏi xe để cảm nhận sự thiêng liêng của lằn ranh vô hình chạy qua người. Thành viên Ducko kể với cảm xúc dâng trào: “Ở nơi mà con đường băng qua vỹ tuyến 17, em đã nằm lăn ra đó. Tin rằng vỹ tuyến 17 đang vắt ngang qua ngực mình. Lằn ranh vô hình đó đã đè nặng lên lịch sử của một dân tộc suốt bao nhiêu năm. Và em như cũng cảm nhận được sức nặng lịch sử đó giữa thâm u rừng núi. Bao nhiêu người đã vượt qua vỹ tuyến 17 trên đường Trường Sơn và cái giá mà họ phải trả...”.
Tháng 12/2006, anh Nguyễn Tuấn Anh (nick cattuhan1983, thành viên của Box Du lịch, diễn đàn ttvnol.com) đã một mình chinh phục đỉnh Fanxipăng để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 23 của mình. Chuyến đi của anh ấn tượng ở chỗ, anh chỉ đi một mình, không có người dẫn đường (guide) lẫn người mang giúp hành lý (porter), ba lô nặng trĩu trên vai với lều, túi ngủ, đồ ăn, phải cân nhắc từng thứ cần mang theo để giảm tải, hành trang không thể thiếu là chiếc PDA có cài GPS cùng những kinh nghiệm đã được anh em trên Box Du lịch truyền cho (bỏ đoạn này vì không chính xác). Anh kể: “Kế hoạch được chuẩn bị trước ngày khởi hành ba tháng, tôi biết rằng khi không có guide và porter mình sẽ rất vất vả, có thể nói đặt cược thành công của mình là 50/50. Nhưng hình như máu phiêu lưu vẫn thôi thúc tôi nhiều hơn là nỗi sợ...”. Mặc dù chiếc GPS mang theo đã có sẵn tracklog của tuyến đường, nhưng khi thực hiện tính năng “Go to” thì hầu như những điểm đến đều bị lệch, anh đã nhiều lần phải quyết định chọn con đường cần đi tiếp. Sau một đêm ngủ trong rừng với những cảm giác không thể nào quên, cảm xúc phấn chấn tăng lên tột độ khi anh biết mình đã gần đến đích: “Tôi nhận ra rừng vầu mà các bạn đã từng chụp ảnh, trong lòng biết đích không còn cách xa nữa, tôi rảo bước nhanh hơn. Nhìn GPS đã chỉ đúng hướng, cách đỉnh Fan 1200m theo đường chim bay, và đang ở độ cao khoảng 2960m. Vậy là còn khoảng 2km leo núi nữa sẽ đến. Mây mù xung quanh vẫn rất nhiều, tôi mong được vượt qua tầng mây để khi lên đến đỉnh sẽ hưởng thụ một biển mây dưới chân giống như trong phim Tây Du Ký ngày nào. Đi quanh co mấy lần, đến một chỗ ngoặt tôi đặt bước chân lên những tảng đá cuối cùng trên đỉnh nóc nhà Đông Dương, lúc đó là 10h50 phút ngày 11/12/2006”. Với Tuấn Anh, điều duy nhất đáng tiếc trong chuyến đi ấy là, do không có chút thông tin nào trong GPS, anh đã không thể trở về bằng con đường Sín Chải mà phải về bằng đường cũ Trạm Tôn - điều ít người chấp nhận trong những chuyến phiêu lưu cùng GPS.
Vừa có một chuyến viễn du, lang thang trên thảo nguyên Mông Cổ bằng xe cào cào (loại xe máy chạy đường dài phù hợp với nhiều địa hình) hồi tháng 9/2009, anh Nguyễn Vũ Tùng, người có nickname Tabalo nổi tiếng khắp các diễn đàn du lịch, đặc biệt là Taybacgroup.com.vn, cho biết, không có GPS có lẽ chuyến đi của anh sẽ mất đi nhiều ý nghĩa. Anh kể: “Mông Cổ là một trong những chuyến đi đặc biệt của nhóm Tây bắc. Xung quanh chỉ là thảo nguyên mênh mông chẳng có đường xá gì, những con đường mòn nếu có thì chỉ sau một mùa cỏ mọc là đã không nhìn thấy gì. Chúng tôi cứ dò dẫm theo GPS mà đi, xuyên qua thảo nguyên, đã chứng kiến những cảnh tượng hùng vĩ, đã được thấy cảnh đại bàng săn cừu, đã thấy những rừng bạch dương tuyệt đẹp… Cứ gặp cảnh đẹp là chúng tôi rẽ ngang khám phá, xuyên qua những trảng cỏ mênh mông, lội sông lội suối, băng rừng thông ôn đới… rồi mới tìm cách trở lại lộ trình định trước, đôi khi không thể đi tiếp và phải quay lại. Trong chuyến đi, có những thành viên vốn không quan tâm nhiều đến GPS, nhưng sau chuyến đi họ thạo GPS làu làu và đã hiểu về giá trị của GPS trong những chuyến đi như vậy. GPS thực sự đã phục vụ cuộc đi của chúng tôi”.
Những người đam mê du lịch không ai không biết Taybacgroup.com.vn, nơi các thành viên được hướng dẫn rất tận tình về những kỹ năng như leo núi, cắm trại, hoạt động trong rừng… Tây bắc cũng là một trong những nhóm khởi xướng và ứng dụng GPS nhiều nhất trong các chuyến đi. Năm 2007, Taybacgroup mở câu lạc bộ chơi thuyền kayak, tổ chức lớp huấn luyện các kỹ năng sông nước và bơi thuyền kayak cho các thành viên quan tâm, và đã có nhiều chuyến “chinh chiến" bằng kayak ở sông Hồng, sông Đuống, sông Bôi, sông Mã, dòng Mađagui, hồ Ba Bể, Hạ Long… Chuyến đi ấn tượng nhất có lẽ là lần đi từ hồ Ba Bể đến Na Hang năm 2007. Anh Tùng Tabalo nhớ lại: “Đó là chuyến đi kayak kết hợp xuyên rừng khá thú vị. Có những đoạn phải lách thuyền qua khe núi hẹp cây cối um tùm, có những đoạn khuất trong vách núi tối đen, đèn các loại chả nhìn thấy gì, thuyền thì đi trong hồ toàn là những cây gỗ, gốc tre nổi lềnh bềnh. Thi thoảng một ánh chớp rạch toạc màn đêm lại càng tăng thêm cảm giác bé nhỏ trước thiên nhiên, nếu không có GPS thì cứ tưởng lạc vào đường cụt. Hành trình phải hoàn toàn dựa vào GPS (đã vạch sẵn đường) và PPC/GPS để theo dõi địa hình (mà bây giờ đã chìm dưới mặt nước). Thời gian chạy ban đêm là từ khoảng 19h00 đến 20h45 mới đến bến ở Na Hang. Qua chuyến đi mới càng thấy rõ là anh em chơi Kayak cần nắm vững GPS các thể loại!!”.
Những tracklog ấn tượng
Một trong những điểm thú vị của những chuyến du lịch cùng GPS là các tracklog mà máy thu GPS ghi lại trong suốt hành trình. Nhờ có tracklog, người xem dễ dàng hình dung được toàn bộ lộ trình, thống kê tổng lộ trình, vận tốc trung bình, thời gian dừng chân,... Thậm chí, ở các đoạn dốc núi, người xem chỉ cần nhìn tracklog là thấy được đường đèo quanh co và độ cao lên xuống như thế nào. Chính vì thế, người chơi GPS thường có thói quen đi đâu cũng ghi lại tracklog, xem đó như một “chiến tích" và chia sẻ với cộng đồng.
Trên diễn đàn taybacgroup.com.vn có một thread mang tên “Kho tàng chuyện cổ tích tracklog”, nơi anh em TayBacGroup chia sẻ về những chuyến đi của mình. Có vào đây mới thấy những chặng đường ra Bắc vào Nam thật tuyệt vời với những kỷ niệm khó quên. Thành viên LocTQ có một tracklog “để đời” về hành trình Xuyên Việt Saigon-Hanoi-Saigon của mình, với chặng đường dài hơn 5000 km, trong đó lượt đi Saigon-Hanoi theo đường quốc lộ 1, lượt về Hanoi-Saigon theo đường Trường Sơn (đường Hồ Chí Minh). Thành viên GPS gửi tracklog các chuyến đi Mường Lát, Ngọc Vừng. Thành viên dht thì khoe tracklog chuyến leo đường rừng lên đỉnh Langbian tại Đà Lạt, độ cao 2.140m… Anh Lê Anh, nick vndrake, thành viên TBG từng có một tracklog “độc nhất vô nhị” khi anh tự lái thuyền đi thám hiểm vịnh Hạ Long trong bốn ngày đêm, khảo sát cuộc sống trong Vịnh, tới những điểm mà ít có khách du lịch nào đặt chân tới.
Thu thập tracklog các chuyến đi giờ đây trở thành một phong trào ở khắp các diễn đàn du lịch. Mục đích là để lập kho dữ liệu bản đồ số dùng chung, để những người đi sau khi đi lại lộ trình đó sẽ có một bản đồ tin cậy hơn, cũng như những cảnh báo về cua ngoặt trên đường chính xác hơn, điều rất hữu ích khi lái xe ôtô.
Và những trăn trở về GPS ở Việt Nam
Kho cơ sở dữ liệu bản đồ, dữ liệu địa lý thiếu và yếu là điều mà người dùng GPS Việt Nam thiệt thòi nhất so với những nước phát triển về lĩnh vực này. Các dữ liệu bản đồ, dữ liệu địa lý hiện đang sử dụng cho các phần mềm bản đồ còn thiếu và chưa được cập nhật thường xuyên là những rào cản để khai thác hiệu quả các ứng dụng GPS, không chỉ cho những thú chơi như trên, mà còn cho rất nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực kinh tế và xã hội.
Theo anh Tùng Tabalo, tọa độ một điểm A nào đó khi hiển thị trên GPS chỉ là những con số như 15độ18phút19giây thôi và đó sẽ chỉ là những con số vô nghĩa nếu nó không được gắn với một địa chỉ cụ thể nào đó, máy GPS khi đó không khác gì một cái la bàn. Do vậy, để sử dụng được GPS đòi hỏi phải có bản đồ càng chi tiết càng tốt. Việc thu thập các tracklog trên các diễn đàn hiện nay cũng là nhằm có được những bản đồ tốt hơn cho những người đi sau.
Anh Lê Anh, nick vndrake, một thành viên gạo cội của Taybacgroup cho rằng, ở Việt Nam, nói chung mọi người có kỹ năng xem bản đồ rất kém, kiến thức về địa lý, phương hướng cũng rất hạn chế, nên nhiều khi xem GPS không hiểu, không biết tỉ lệ bao nhiêu, không gian thế nào, thậm chí điều cơ bản đâu là Đông Tây Nam Bắc cũng không biết, thành ra việc sử dụng GPS mới chỉ là thú vui của một số ít người, còn đa phần mọi người không dùng GPS, hỏi đường bằng miệng tiện hơn. GPS thực ra chỉ có ý nghĩa với những ai đến một thành phố lạ, một nơi chưa quen đường đi lối lại, thì sẽ có cảm giác nơi mình cần đến đang ở đâu đó, cách mình bao xa. Ở những nơi như hoang mạc, rừng sâu, GPS củng cố cho mình lòng tự tin để đi tiếp.
“Với chúng tôi, GPS không chỉ là thú chơi, nó là niềm đam mê. GPS đòi hỏi kỹ năng đi đường tốt, những kỹ năng sống như dựng trại, đốt lửa, kỹ năng giao tiếp…, đó là những trải nghiệm mà không phải ai cũng may mắn có được”, anh Lê Anh tâm sự. Ham đi và đi nhiều, nên “con đường khó khăn nhất là con đường từ nhà ra ngõ”, vì họ còn phải sắp xếp công việc và hơn hết là cần sự đồng ý của người thân.
Ngọc Mai
